ಶ್ರೀ ಡೊಂಗರದೇವಿ ಜಾತ್ರೆ ರೇಖಾ ವಡ್ಡನಕೇರಿ

ಡೊಂಗರಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದ ಭಕ್ತಿಯ ಬೆಳಕು – ಶ್ರೀ ಡೊಂಗರದೇವಿ ಜಾತ್ರೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ

ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೆರಗು ನೀಡುವ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಭಕ್ತಿಯ ಉತ್ಸವ

ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಮಲಾಪೂರ ತಾಲೂಕಿನ ಡೊಂಗರಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ. ಈ ಗ್ರಾಮದ ಜನರ ಬದುಕು, ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಮ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿ ಶ್ರೀ ಡೊಂಗರದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ.

ಡೊಂಗರಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದ ಜನರಿಗೆ ಡೊಂಗರದೇವಿ ಕೇವಲ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆಯಲ್ಲ. ಆಕೆ ಗ್ರಾಮದ ತಾಯಿ, ಮನೆಮನೆಯ ನಂಬಿಕೆ, ಕಷ್ಟಕಾಲದ ಭರವಸೆ ಹಾಗೂ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ. ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬವೂ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಿರಿಯರಿಂದ ಕಿರಿಯರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರ ಮನದಲ್ಲೂ ತಾಯಿಯ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ವಿಶ್ವಾಸ ನೆಲೆಸಿದೆ.

*ಇತಿಹಾಸದ ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ*

ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೆಲವು ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಡೊಂಗರಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ಡೊಂಗರದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.

'ಡೊಂಗರದೇವಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಈ ನೆಲದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧದ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅಂಶ ಅಡಗಿದೆ. ಡೊಂಗರ ಎಂದರೆ ಗುಡ್ಡ ಅಥವಾ ಬೆಟ್ಟ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದ್ದು, ದೇವಿಯ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರ ಅನುಭವಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ನೆನಪುಗಳು ಅಡಗಿರಬಹುದು.

ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಿಖರ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾಲಮಾನ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೂ, ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವುದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.

*ದೀಪಾವಳಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಭಕ್ತಿಯ ಜಾತ್ರೆ*

ಡೊಂಗರಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ಡೊಂಗರದೇವಿ ಜಾತ್ರೆಯು ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪಾಲಿಗೆ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತಿವರ್ಷ ದೀಪಾವಳಿಯ ನೀರು ತುಂಬುವ ಹಬ್ಬದಿಂದ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂಭ್ರಮ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರು ತುಂಬುವ ಹಬ್ಬದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ದೀಪಾವಳಿ ಪಾಡ್ಯದವರೆಗೆ ಸತತ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಭಕ್ತಿಭಾವ, ಸಂಭ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ದೀಪಾವಳಿಯ ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಡೊಂಗರದೇವಿಯ ಜಾತ್ರೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೆರಗು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಊರಿನ ಜನರು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಜಾತ್ರೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ದೂರದ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕೂಡ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ.

*ಪಾಡ್ಯದಂದು ದೇವಿಯ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಮೆರವಣಿಗೆ – ಭಕ್ತಿಯ ಪರಮ ಕ್ಷಣ*

ಜಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೇ ದೀಪಾವಳಿ ಪಾಡ್ಯದಂದು ನಡೆಯುವ ಶ್ರೀ ಡೊಂಗರದೇವಿಯ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಮೆರವಣಿಗೆ.

ದೇವಿಯ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮವೇ ಭಕ್ತಿಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮಿಂದೇಳುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಭಕ್ತರು ಕಾತರದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಾರೆ. ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುವ ಭಕ್ತರ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧೆ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಭಕ್ತಿ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

ತಾಯಿಯ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಸಾಗುವ ಕ್ಷಣವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಗ್ರಾಮದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಭಕ್ತಿಯ ದರ್ಶನ.

ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಿರಿಯರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಪವಿತ್ರ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದೂರದ ಊರುಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಆಶೀರ್ವಾದ ಕೋರುತ್ತಾರೆ.

*ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ – ತಾಯಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆ*

ಪಾಡ್ಯದಂದು ನಡೆಯುವ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ನಂತರ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಜಾಗರಣೆ ನಡೆಯುವುದು ಜಾತ್ರೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ.

ರಾತ್ರಿಯ ನಿಶ್ಶಬ್ದತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಭ್ರಮ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ತಾಯಿಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುವ ಜಾಗರಣೆಯು ಭಕ್ತರ ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಮೇಲಿನ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಆ ರಾತ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾತಾವರಣವೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆ, ದೇವಿಯ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಆರಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾತ್ರೆಯ ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

*ಊರಿನಿಂದ ದೂರವಿದ್ದವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಿಸುವ ಜಾತ್ರೆ*

ಉದ್ಯೋಗ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಮುಂಬೈ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಡೊಂಗರಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದ ಜನರಿಗೆ ಈ ಜಾತ್ರೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ; ಅದು ಹುಟ್ಟೂರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧ.

ವರ್ಷವಿಡೀ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವವರು ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಊರಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರ ಒಡನಾಟ, ಹಿರಿಯರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದೇವಿಯ ದರ್ಶನ – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹ ತುಂಬುತ್ತವೆ.

ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆತಂದು ಗ್ರಾಮದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹೀಗೆ ಡೊಂಗರದೇವಿಯ ಜಾತ್ರೆಯು ಊರಿನವರನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಊರಿನಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಹೃದಯವನ್ನೂ ಒಂದಾಗಿಸುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ.

*ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಪ್ರತೀಕ*

ಜಾತ್ರೆಯ ನಿಜವಾದ ಸೌಂದರ್ಯ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮ ಒಂದಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಅಡಗಿದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಗ್ರಾಮದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ, ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿರಿಯರು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಯುವಕರು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಈ ಗ್ರಾಮದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

*ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿಯಬೇಕಾದ ಅಮೂಲ್ಯ ಪರಂಪರೆ*

ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ, ಹಳೆಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಡೊಂಗರದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರ ನೆನಪುಗಳು, ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಪೂಜೆಯ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. ಅದು ಗ್ರಾಮದ ಇತಿಹಾಸ, ಜನರ ನಂಬಿಕೆ, ಪೂರ್ವಜರ ನೆನಪು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

ಕಾಲ ಬದಲಾಗಬಹುದು, ತಲೆಮಾರುಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದು, ಜನರು ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಊರು ಬಿಟ್ಟು ದೂರ ಹೋಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಹುಟ್ಟೂರಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಎಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರತಿವರ್ಷ ದೀಪಾವಳಿಯ ನೀರು ತುಂಬುವ ಹಬ್ಬದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಪಾಡ್ಯದ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ನಡೆಯುವ ಜಾಗರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಪನ್ನಗೊಳ್ಳುವ ಡೊಂಗರದೇವಿಯ ಜಾತ್ರೆ, ಗ್ರಾಮದ ಜನರ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಜೀವಂತ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.

ತಾಯಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಬೇಡುವುದು ಒಂದೇ – ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಖ, ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ, ನಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಡೊಂಗರಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೆಲೆಸಿರಲಿ.

ಲೇಖಕರು:ಶ್ರೀಮತಿ ರೇಖಾ ವಡ್ಡನಕೇರಿ ,ಅಪ್ಪಾ ಪಬ್ಲೀಕ್ ಸ್ಕೂಲ್,ಕಲಬುರಗಿ